Oblicza odwagi – tybetański opór: 1959-2009
10 marca jest dla Tybetańczyków także dniem dumy i pamięci narodowej. Tego dnia na całym świecie powiewają tybetańskie flagi. To także dzień uczczenia pamięci bohaterów: żywych i tych, którzy odeszli, poświęcając życie walce o wolność i niepodległość.
Gyari Dorjee Yudon
Była zręczną i niezmiernie odważną wojowniczką, która poprowadziła żołnierzy do walki. Prawdopodobnie sama była w męskim stroju, z pistoletem przypiętym u boku. Zaatakowała wiele posterunków, zmuszając chińskie wojsko do wycofania się do silnie ufortyfikowanego zamku zwanego „Smoczycą”.
Yulo Dawa Tsering (1930-2002)
Po zwolnieniu Yulo Dawa Tsering przebywał pod stałym nadzorem władz chińskich. Nie pozwolono mu na powrót do klasztoru, ani na podjęcie na nowo pracy nauczyciela i był ustawicznie nękany przez policję. Miał 64 lata, z których 27 spędził w więzieniu z powodu przekonania, że Tybet powinien być wolnym i niepodległym państwem.
Dhondup Gyal (1953-1985)
Podczas gdy Dhondup Gyal spotykał się z ostrym odzewem, a w niektórych przypadkach z jawną wrogością ze strony co konserwatywniejszych koł literackich w Tybecie, dla mnóstwa innych pozostawał potężnym źródłem inspiracji, po dziś dzień zresztą uznawany za jednego z najwybitniejszych pisarzy tybetańskich.
Lobsang Tenzin (około 47 lat)
Pomimo osadzenia w celi śmierci Lobsang Tenzin nieustannie przeciwstawiał się władzom chińskim. W 1989 roku napisał list, który został przemycony z więzienia do studentów Uniwersytetu Tybetańskiego. Wyrażał w nim swoje poparcie dla trwających demonstracji niepodległościowych.
Jigme Gyatso (42 lata)
Jigme Gyatso został aresztowany i poważnie pobity, pomimo, że nie brał udziału w demonstracjach. W okresie, kiedy był zatrzymany, któregoś razu policjant z PAP (People's Armed Police- Ludowa Policja Zbrojna) przystawił broń do Jigme Gyatso i powiedział: „To zostało stworzone po to by was zabijać.
Takster Rinpocze (1922-2008)
(Thubten Jingme Norbu)
Pozostając poza Tybetem, Rinpocze odegrał kluczową rolę w koordynacji pomocy dla napływających do Indii uchodźców, a następnie w organizowaniu i zaopatrywaniu bojowników tybetańskiego ruchu oporu, którzy nadal przeciwstawiali się potężnym siłom armii chińskiej sprowadzonej do Tybetu w celu zdławienia powstania.
Kundeling Kunsang (zm. 1969)
W 1969 roku, po odsiedzeniu w więzieniu dziesięciu lat, Kundeling Kunsang poprowadziła swoje współwięźniarki w proteście wobec chińskiego rządu i niezmiennie destrukcyjnych działań objętych programem rewolucji kulturalnej. Doprowadziło to do brutalnych tortur i kary śmierci dla niej i kilku innych tybetańskich aktywistek.
Runggye Adak (54 lata)
Runggye Adak jest szanowaną i ważną postacią w Yonru Kharshul- miasteczku niedaleko Lithang na terenie Kham. Jest nomadem i ojcem jedenaściorga dzieci. 1 sierpnia 2007 roku został aresztowany po tym jak publicznie nawoływał do powrotu Dalajlamy do Tybetu.
Lhakpa Tsering (1970-1990)
5 listopada 1989r. został aresztowany i skazany za bycie członkiem zakazanej organizacji „Snow Lion Youth Organization” działającej na rzecz niepodległości i praw politycznych Tybetu. Został także osądzony za drukowanie tybetańskiej flagi i dystrybucję materiałów niepodległościowych.
Ani Pachen (1933-2002)
W więzieniu była traktowana w sposób niezwykle barbarzyński – bito ją i przez tydzień wisiała przywiązana za nadgarstki, przez rok miała skute łańcuchami nogi i przez dziewięć miesięcy przebywała samotnie w nieoświetlonej celi. Drugą połowę swojego wyroku odbyła w więzieniu w Drapchi, gdzie wielu jej przyjaciół i współtowarzyszy zostało straconych lub zagłodzonych na śmierć.
Phuntsok Nyidron (39 lat)
14 października 1989 roku Phuntsok Nyidron została aresztowana za udział w pokojowej demonstracji wraz z pięcioma innymi mniszkami w Lhasie. Była katowana i torturowana, ponieważ wielokrotnie odmawiała przyznania się do winy. Została skazana na 9 lat więzienia pod zarzutem uprawiania kontrrewolucyjnej propagandy i bycia przywódczynią demonstracji.
Thupten Ngodup (1938-1998)
Świadkowie wydarzenia, opowiadają, że podczas aktu samospalenia Thupten krzyczał ‘Bod Rangzen – wolność dla Tybetu’ oraz ‘życie długowieczne dla Jego Świątobliwości Dalajlamy’. Policja zdołała ugasić ogień, lecz 90% jego ciała doznała obrażeń. Zabrany do szpitala, gdzie odwiedził go Dalajlama, zmarł 29 kwietnia 1998r.
Ngawang Sangdrol (32 lata)
Podczas pobytu w więzieniu poddawano ją torturom fizycznym i psychicznym. Podczas kampanii reedukacji patriotycznej, wraz z innymi mniszkami odmówiły współpracy, sprzeciwiając się sprzątaniu cel i ścieleniu prycz. Za karę, zostały ciężko pobite i zmuszone do stania całymi godzinami w deszczu – przez cały ten czas Ngawang Sandrol wykrzykiwała „Wolny Tybet”.
Pema Tsepak (1985-2009)
W 42 dniu odliczania upamiętniamy życie 24-letniego Pemy Tsepaka, który w zeszłym tygodniu został zakatowany na śmierć przez funkcjonariuszy chińskiej policji za udział w pokojowym proteście w okręgu Dzogang w prefekturze Chamdo, Kham.
Andruk Gonpo Tashi (1905 – 1964)
Andrug Gonpo Tashi stanowi najlepszy przykład odwagi, wizji i strategicznego przywództwa. Jako Naczelny Dowódca Chushi Gangdrug Gonpo Tashi przeprowadził kilka skutecznych ataków na chińskie oddziały chińskiej. Jego udział był także kluczowy w zorganizowaniu bezpiecznej ucieczki Dalajlamy do Indii w marcu 1959r.
Lobsang Dhondup (1975-2003)
Po tajnym procesie w Wyższym Sądzie Ludowym prowincji Syczuan, Lobsang Dhondup zginął z rąk władz chińskich 26 stycznia 2003 roku podczas pierwszej znanej od dwudziestu lat egzekucji Tybetańczyka z powodów politycznych.
Takna Jigme Sangpo (80 lat)
Takna Jigme Sangpo spędził następne 40 lat w chińskich więzieniach i obozach pracy. Jako żarliwy obrońca wolności Tybetu, kontynuował opór wobec chińskiej okupacji, nawet kiedy był w więzieniu. W 1991 roku, jego wyrok został przedłużony jako kara za wzywanie do wolności Tybetu podczas wizyty szwedzkiej delegacji w więzieniu Drapaczi, gdzie był przetrzymywany.
Ngawang Lochoe (1974-2001)
W więzieniu Drapchi Ngawang Lochoe i 13 innych mniszek w tajemnicy nagrywało piosenki o wolności, a także przesłania, które przekazywały nadzieję wbrew rozpaczy. Taśmy zostały przemycone z więzienia w czerwcu 1993 roku po to, by te wspaniałe pieśni dotyczące oporu i cierpienia mógł usłyszeć cały świat.
Sangye Lhamo (26 lat)
28 maja 2008r Sangye Lhamo oraz dwie inne mniszki z jej zgromadzenia, Tsewang Kando (38) i Yeshi Lhadon (24) zostały zatrzymane na rynku miasta Kardze podczas rozdawania przez nie ulotek wzywających do niepodległości Tybetu. Świadkowie twierdzą ponadto, że trzy kobiety krzyczały hasła- „Niech żyje Dalajlama” oraz „Wolność dla Tybetu”. Nie wiadomo gdzie się teraz znajdują.
Ama Adhe Tapontsang (76 lat)
16 października 1958 roku Ama Adhe została aresztowana i uwięziona na 27 lat w chińskich obozach pracy, gdzie cierpiała tortury, głód i proceduralne pobicia. We wczesnych latach 60. Została przeniesiona z więzienia Dartsedo do pracy w kopalni ołowiu. Ze 100 młodych kobiet z jej pracy przeżyły tylko cztery.
