Choekyi Gyaltsen, 10-ty Panczenlama (1938-1989)

Urodzony 19 lutego 1938 roku w Amdo jako Gonpo Tsetan, Choekyi Gyaltsen został rozpoznany jako reinkarnacja 10-tego Panczenlamy w czerwcu 1949 roku, zaraz po tym, jak chińskie wojska rozpoczęły inwazję we wschodnim Tybecie.

Panczenlama jest uważany przez buddystów tybetańskich za wcielenie Buddy Amitabhy i jest drugą najbardziej znaczącą postacią w tradycji buddyzmu tybetańskiego Gelugpa, jak również dla narodu tybetańskiego. Tradycyjną siedzibą Panczenlamy jest klasztor Tashilhunpo w Shigatsem, w drugim co do wielkości mieście w Tybecie.

Po napaści Chin na Tybet i po tym jak tybetański rząd został zmuszony do podpisania 17-stopunktowego porozumienia, zarówno Dalajlama jak i Panchenlama próbowali porozumieć się z chińskim rządem. Jednak, kiedy Dalajlama uciekł do Indii wkrótce po tym jak Tybetańczycy powstali przeciwko chińskiemu panowaniu w marcu 1959 roku, Panchenlama, wtedy 21-letni, pozostał w Tybecie.

Na początku 10-ty Panczenlama próbował współpracować z chińskim rządem. Jednak we wczesnych latach 60-tych, zauważył, że chińska polityka w Tybecie powodowała powszechne cierpienie, w tym masowy głód i zdecydował się użyć swoją pozycję by zdać raport, który stał się znany jako „Petycja na 70.000 znaków” krytykujący politykę chińskiego rządu w Tybecie. Przywódca Chińskiej Partii Komunistycznej Mao Zedung nazwał petycję „zatrutą strzałą wycelowaną w partię przez feudalnych panów” . W 1964 roku Panczenlama został publicznie poniżony na spotkaniach tzw. Politbiura (Biura Politycznego), kiedy to odebrano mu wszelkie oznaki władzy, ogłoszono go „wrogiem narodu tybetańskiego” i uwięziono. Miał wtedy tylko 24 lata.

W październiku 1977 roku, Panczenlama został zwolniony z więzienia, ale osadzono go w areszcie domowym, zanim został w końcu ostatecznie zwolniony w 1982 roku. Został „zrehabilitowany politycznie” i mianowany wiceprzewodniczącym Chińskiego Narodowego Kongresu Ludowego. Mimo że pozostał w Pekinie, swoją energię przeznaczał na odtworzenie tybetańskiej religii i kultury zniszczonych przez Rewolucję Kulturalną.

W styczniu 1989 roku, Panczenlama wrócił do Tybetu – po raz pierwszy od trzech dekad. Podczas swojego powrotu witany był przez tłum 30.000 Tybetańczyków. Jego przemówienie do tłumu było krytyką chińskiej polityki w Tybecie i zawierało następującą wypowiedź: „Od wyzwolenia miał miejsce pewien rozwój, ale cena zapłacona za ten rozwój jest większa od korzyści”.

Pięć dni potem, 10-ty Panczenlama zmarł, podobno wskutek rozległego zawału serca. Wielu Tybetańczyków utrzymuje, że został zamordowany, ponieważ według naocznych świadków znaki na jego ciele wskazywały na otrucie.

W 1995 roku, Gendun Choekyi Nyima został rozpoznany jako reinkarnacja 10-tego Panczenlamy. Jednak niedługo potem chłopiec wraz z rodziną został uprowadzony i nie widziano go od tamtego czasu. Chiński rząd na jego miejscu umieścił innego chłopca, każąc Tybetańczykom czcić go jako Panczenlamę.

Ponieważ Tybetańczykom nie wolno posiadać lub publicznie pokazywać zdjęć ani Dalajlamy, ani prawdziwego 11-tego Panczenlamy, więc bardzo często można odnaleźć w klasztorach i w domach zdjęcia 10-tego Panczenlamy jako hołd liderowi, który przemawiał w imieniu Tybetańczyków ryzykując własne życie i wolność, a także cichy, ale wyraźny znak niezgody na ustanowienie przez chiński rząd nieprawdziwego Panczenlamy.

źródło: http://studentsforafreetibet.org