Dhondup Gyal (1953-1985)
Uznany nauczyciel, pisarz i poeta
Dhondup Gyal urodził się w miejscowości Guong Phuba we wschodnim Tybecie. Czas jego narodzin przypadł na trudny okres rozproszenia wielu członków jego rodziny spowodowany inwazją Chin. Mimo, że w efekcie chaosu wywołanego Rewolucją Kulturalną, nie przeszedł on w formalnej edukacji, został zatrudniony przez stację Qunghai Radio. W latach 70-tych rozpoczął studia w Centralnym Instytucie Narodowym w Pekinie. Po ich zakończeniu wrócił do Amdo i wznowił współpracę z Qinghai Radio. Równocześnie zaczął pisać pod pseudonimem Radio Victory dla Wiadomości Tybetańskich Quinghai.
W Państwowym Domu Wydawniczym w Pekinie zaczęto publikować jego utwory, w których sięgał do bogatej historii literatury Tybetu, łącząc zarazem współczesne tendencje literackie z własną unikalną stylistyką, zyskując miano ojca współczesnej poezji tybetańskiej.
Ogłoszony drukiem w 1983 roku wiersz Lang tsh’i rbab chu (Wodospad młodości) wywarł głęboki wpływ na młodych Tybetańczyków, a niekonwencjonalna stylistyka jego poezji przepojonej głębokim patriotyzmem zachwyciła wszystkich czytelników.
Poniżej prezentujemy fragment wspomnianego wiersza Lang tsh’i rbab chu, będący hołdem złożonym sile ducha i woli młodych Tybetańczyków, wiersz który wyzwala wiarę w sens podjętych działań. Jest to zarazem apel o zachowanie tożsamości językowej, zagrożonej ze strony chińskiego okupanta. Wiersz ten stał się niewiarygodną inspiracją dla działań politycznych tybetańskich aktywistów współczesnych poecie.
„Wodospad młodości”
To nie jest zwykły wodospad-
Pełen majestatu,
nieustraszonego serca,
niezrównany w swojej dumie,
silny ciałem
strojny w najpiękniejsze ozdoby,
najcudniejsze dźwięki,
Oto!
Niepohamowany wodospad
młodych zwycięzców z Krainy Śniegów,
Oto!
W 1980 roku,
Potęga wyobraźni wypłynęła
wprost z serc młodzieży z Bo,
Czyny pełne godności,
Muzyka młodości,
Kyi! Kyi!
Młodzieńczy wodospad,
Wodospad młodości,
Skąd masz to
nieustraszone serce,
bezgraniczną ufność,
nieugiętą dumę,
siłę bez miary?
Tak!
Podczas gdy Dhondup Gyal spotykał się z ostrym odzewem, a w niektórych przypadkach z jawną wrogością ze strony co konserwatywniejszych koł literackich w Tybecie, dla mnóstwa innych pozostawał potężnym źródłem inspiracji, po dziś dzień zresztą uznawany za jednego z najwybitniejszych pisarzy tybetańskich. Niestety i w jego przypadku, zaduch siermiężnej okupacji chińskiej zebrał swoje bolesne żniwo. W listopadzie 1985 roku Dondhup Gyal popełnił samobójstwo w swoim domu w Chabcha. Miał 32 lata. Jego twórczość pozostaje jednak nieśmiertelna, a duch oporu wciąż pulsuje w pełnych pasji słowach.
Tłum.: K.G.
